آوای جامعه / گروه یادداشت / علی البرزی

کافی است دقایقی کنار یک معبر شلوغ بایستید، خودروها و موتورهایی را می‌بینید که اگر چه ظاهری آرام دارند اما زیر درپوش موتورهایشان قطعاتی از نفس افتاده، بنزین را پیش از آنکه به حرکت تبدیل کنند دود می‌کنند و به حلقوم شهر می‌ریزند، اما آیا راننده‌ای که موتور خودرویش نفس‌ نفس می‌زند مقصر است؟

حقیقت تلخ اینجاست: امروز هزینه‌ یک تعمیر اساسی موتور گاه با درآمد چند ماه یک کارگر یا کارمند برابری می‌کند، وقتی بازسازی فنی یک خودرو ده‌ها میلیون تومان خرج روی دست صاحبش می‌گذارد طبیعی است که شهروند درمانده، ترجیح می‌دهد با همان موتور معیوب بسازد و بسوزد، اینجاست که دولت باید از نقش «ناظر صرف» خارج شود و به میدان «حمایت واقعی» بیاید.

*چهار گام فوری برای مهار بحران

۱-وام نوسازی، نه جریمه‌ اجباری: دولت باید همان‌گونه که برای خرید خودرو وام می‌دهد، تسهیلات کم‌بهره و بلندمدت برای «تعمیر و ارتقای موتور» در نظر بگیرد، وقتی تعویض یک سوزن‌پاش ساده می‌تواند ۲۰ درصد مصرف را کم کند چرا نباید یارانه‌ مستقیم به این بخش تعلق بگیرد؟ این یک معامله‌ برد- برد ملی است.

۲-معاینه فنی، از تشریفاتی تا واقعیت: معاینه فنی نباید تنها برچسبی برای فرار از جریمه باشد، اگر استاندارد واقعی مصرف سوخت ملاک قرار گیرد و در مقابل، ابزارهای تشویقی برای خودروهای بهینه (مانند تخفیف بیمه و مالیات) تعریف شود، مردم خود به سمت اصلاح فنی حرکت می‌کنند.

۳-آشتی با فناوری و دانش‌بنیان‌ها: در حالی که دنیا با ارتقای نرم‌افزاری کارآبی و بهره‌وری موتورها را بالا می ‌برد ما هنوز درگیر قطعات مکانیکی دهه‌های گذشته‌ایم، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان برای نوسازی نرم ‌افزاری ناوگان، راهبردی کم‌هزینه و پربازده است که مغفول مانده است.

۴-فرهنگ‌سازی فراتر از شعار: از تنظیم باد چرخ‌ها تا تعویض به ‌موقع روغن، نکاتی است که باید از مدارس تا رسانه‌ ملی به یک «فرهنگ نگهداری» تبدیل شود اما پیش از آن دولت باید حمل‌ و نقل عمومی را چنان ارزان در دسترس و باکرامت طراحی کند که شهروند، داوطلبانه کلید خودروی شخصی‌اش را در خانه بگذارد.

باید بپذیریم که بنزین تنها یک فرآورده نفتی نیست، بنزین امروز با معیشت و اعصاب جامعه گره خورده است، به‌ جای فشار بر گلوی مصرف‌کننده، باید دست حمایت به سوی موتورهای خسته دراز کرد، علاج این بحران نه در گران کردن که در «بهینه کردن زندگی» است، دولت محترم! این راهکارها روی میز شماست.