شادی مالکی*

شهرهای هوشمند در دهه‌های گذشته به عنوان یکی از مهم‌ترین رویکردهای مدیریت شهری در جهان مطرح شده‌اند، این شهرها با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، داده‌های بزرگ و سامانه‌های هوشمند تلاش می‌کنند کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهند، کارایی خدمات عمومی را افزایش دهند و اثرات منفی زیست‌ محیطی را کاهش دهند.

با این حال مفهوم شهر هوشمند زیستی به عنوان یک پارادایم جدید، فراتر از دیجیتالی کردن خدمات شهری است، این رویکرد بر ادغام فناوری‌های هوشمند با نظام‌های زیستی و اکولوژیکی شهری تأکید دارد و هدف آن ایجاد شهری است که نه تنها هوشمند بلکه هم‌زیست با محیط طبیعی و پایدار باشد.

شهر هوشمند زیستی شهری است که از سامانه‌های پایش زیستی برای اندازه‌گیری لحظه‌ای کیفیت هوا، آب، خاک و تنوع زیستی استفاده می‌کند.، داده‌های جمع‌آوری شده با بهره‌گیری از سامانه‌های هوشمند تحلیل می‌شوند و به سیاست‌های شهری تبدیل می‌گردند. زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انرژی و مدیریت پسماند در چنین شهری با چرخه‌های طبیعی هماهنگ می‌شوند و شهروندان به عنوان کنشگران فعال زیست‌محیطی در فرآیند مدیریت شهری مشارکت دارند.

این مشارکت می‌تواند از طریق ابزارهای دیجیتال، سامانه‌های گزارش‌دهی مردمی و حتی استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی به عنوان ایستگاه‌های سیار پایش زیست‌محیطی تحقق یابد.

تهران به عنوان کلان‌شهری با چالش‌های جدی زیست‌ محیطی نیازمند چنین رویکردی است. آلودگی هوا و ذرات معلق، کاهش تنوع زیستی در فضاهای سبز، بحران آب و فرونشست زمین، آلودگی صوتی و فشار روانی ناشی از ترافیک از جمله مشکلاتی هستند که کیفیت زندگی شهروندان را به شدت تحت تأثیر قرار داده‌اند.

تاکنون بیشتر اقدامات در تهران بر مدیریت ترافیک، هوشمندسازی خدمات شهری و توسعه زیر ساخت‌های دیجیتال متمرکز بوده است، اگرچه این اقدامات ارزشمندند، اما کافی نیستند. شهر هوشمند زیستی می‌تواند رویکردی جامع‌تر و پایدارتر ارائه دهد که زیست‌پذیری و سلامت اکولوژیکی را در مرکز توجه قرار دهد.

دکتری برنامه ریزی محیط زیست*

*پی نوشت:

انتشار مطالبی با عنوان “یادداشت میهمان”، صرفا دیدگاه های پایگاه خبری آوای جامعه در حوزه های گوناگون اجتماعی نیست و تنها برای گردش آزاد اطلاعات ، بیان نظرات ، دیدگاه ها ، تبادل افکار و همچنین طرح موضوعات روز جامعه به قلم کارشناسان ، فعالان اجتماعی و مدیران منتشر می شود.